Het gevoel van fataliteit en tragiek hebben we onszelf in de loop van de moderne geschiedenis ontnomen door uit de hand gelopen denkbeelden over ‘de Rede’, ‘Vooruitgang’, ‘Verlichting’, zogenaamde maakbaarheid, rationaliteit, redelijkheid. De mens een redelijk dier? De Antropocene ontwikkelingen bewijzen het tegendeel. Er opent zich een beangstigende irrationele, of beter gezegd bovenrationele afgrond. Alles – van beheersing tot oplossingen – staat op losse schroeven. Als subject zijn we weer object geworden, een wegwerpvoorwerp, onderworpen en onderhevig aan voor de mensensoort ongekende Overmacht – goddelijke Overmacht zou je kunnen zeggen, in de kleren van een Onheilsduivel, die de gehele planeet bestierd, die de goede Godt overstijgt. Hebben we onszelf onderhevig gemaakt of is het ons overkomen? Laten we het maar bij de vraag laten. Waarom ook willen we altijd zo graag antwoorden hebben? Om toch nog een illusie van begrip overeind te houden? Misschien kunnen we met het verlies van grip gelijk ook maar beter de illusie van begrip bij het vuilnis gooien. Het mensdier heeft zijn onlosmakelijke expansiekrachten niet meer in de hand en is overgeleverd aan hem te boven gaande, dus bovenrationele krachten die hij zelf in het leven heeft geroepen. De geest is uit de fles en ons enige mogelijke antwoord daarop is dat we nu dweilen met de kraan open. De roes is ten einde, er is nog slechts herinnering aan vroegere ‘superioriteit’. En die reactionaire herinnering, die illusie, is nu een verwoestende kracht op zichzelf geworden die de duivelse Overmacht alleen maar versterkt. Waar kan een mens nog van dromen nu er slechts achteruitgang in het verschiet ligt?
Reactie plaatsen
Reacties