Antropoceen - reflecties

De kosmos zucht, de aarde schreeuwt, de materie kreunt. Het lijden ontwikkelt zich, de chaos ontplooit zich, de instorting voltrekt zich. En de mens? Wat zullen we zeggen van de mens? Van Zondeval tot Antropoceen, van verdrijving uit het Paradijs tot verdrijving uit het Holoceen: het voltrekt zich van lot tot lot, van gezwoeg tot gezwoeg, van val tot val. Dat zullen we zeggen van de mens, de voltrekker van het zuchten, het schreeuwen, het kreunen. 

*

Wie was de filosofische aanstichter van het moderne optimisme? Van het vooruitgangsdenken? Laten we de naam Hegel vallen, dan dienen we te beseffen hoe dicht hij al het tijdperk van het Verval was genaderd, het tijdperk waarin de menselijke onderneming haar beëindiging zou vinden. Optimisme, vooruitgang, ja, ja … . Waaruit bestond deze onderneming anders dan uit eindeloos voortmodderen, voortploeteren, voortzwoegen en voortdurend tegen de wetten van de zwaartekracht en het verval inwerken, waar Sisyfus nog een puntje aan kon zuigen. Er zijn uitzonderlijke perioden waarin het bewustzijn tot de uiterste waanzin zal worden gedreven en zo’n periode is nu weer eens aangebroken. De geschiedenis bestaat uit niets anders dan de eeuwige wederopstanding van crises, van crisis naar crisis, en eens in de zoveel miljoenen jaren zal dat moeten culmineren in de Crisis der crisissen: een Verlossing van een uit de hand gelopen soort, verlossing van haar planetaire wandaden door te verdwijnen – het werd wel weer eens tijd. Een tijdperk met ballen zal nu drastisch ingrijpen in de geschiedenis van planetaire overshoot; er is gestrengheid nodig, de gestrengheid van een autoriteit die boven de soorten uitstijgt zonder aanziens des persoons. De scheppingen en instortingen van opeenvolgende tijdperken ondergaan hetzelfde wisselvallige lot als onze stemmingen, onze jaren, onze koortsen, onze teleurstellingen, onze ontbindingen. Er is geen geschiedenis zonder verloren Paradijs, geen geschiedenis zonder Zondeval, geen geschiedenis zonder Fuiktijdperk. De geschiedenis van dit tijdperk is een kosmische klucht in actie. Een klucht waar lieden zoals Hegel, of welke vooruitgangsgelovige dan ook, geen weet van konden hebben.

Tot zover het brekende nieuws van de dag.