Er zijn recent twee onderzoeksrapporten verschenen, zie: 

https://www.cell.com/one-earth/fulltext/S2590-3322(25)00219-2  en

https://www.nature.com/articles/s41598-025-90767-w

De eerste bestrijkt het terrein van ecosysteemintegriteit met twee nieuwe controlevariabelen voor de planetaire kerngrens voor functionele biosfeerintegriteit: (1) menselijke toe-eigening van netto primaire productie (HANPP) en (2) een maatstaf voor ecologische verstoring (EcoRisk). Hieraan is te zien hoe de verslechtering al plaatsvond vanaf rond 1700.

De tweede betreft de causale directe en indirecte relaties tussen natuurlijke processen zoals klimaatverandering en menselijke maatschappelijke conflicten.

We kunnen die twee onderzoeksrapporten in verband brengen met elkaar en vervolgens met de procesfilosofie. Bij Whitehead verloopt, voorbij aan het dualisme, niet alleen het organische, maar alles in de werkelijkheid organisch. Het anorganische verloopt net zo organisch als het organische. Hoewel ze zijn te onderscheiden zijn ze in concreto niet te scheiden. We moeten daarbij niet denken in termen van (al dan niet levende) dingen, objecten of substanties, maar in termen van processen. Verandering staat centraal.

- de Werking, Wording, Zelfenergetica van het anorganische en het organische is organisch;

- ze zijn te onderscheiden maar niet te scheiden;

- het organische is een 'nichemarkt' van het anorganische;

- het organische is er later in de evolutie 'bovenop' gekomen;

- het is geen noodzakelijkheid voor de organische werking van Zelforganisatie in de evolutie van het heelal;

- de cultuursferen zijn binnen het organische pas laat in de evolutie ‘er bovenop' gekomen;

- ons huidige heelal heeft volgens de theorie een leeftijd, d.w.z. een 'eerste' begin;

- het is niet voor te stellen dat Zelforganisatie daartoe beperkt is, d.w.z. 'iets uit niets' is niet voor te stellen;

- het is wel voor te stellen dat Zelforganisatie via evolutie steeds nieuwe paden bewandelt zodat er per definitie ook doodlopende paden zijn;

- nieuwigheid kan ontstaan doordat 'oudigheid' plaats maakt;

- overgankelijkheid ofwel verandering is de samenhang van het opkomende en het vervallende, van het nieuw geborene en het stervende;

- nieuwe paden worden doodlopende paden wanneer ze na verloop van tijd holistische stabiliteitsgrenzen uit evenwicht brengen door overshoot;

- overshoot ontstaat door te lang doorgaande positieve feedback, door uitgestelde negatieve feedback, dus eigenlijk door succes;

- correctie (negatieve feedback) is niet meer dan logisch, hoe vaak is dit wel niet gebeurd in onze aardegeschiedenis.

- het gaat nu, sinds het ontstaan van cultuur (op geologische tijdschalen een flits), gepaard met iets nieuws: niet alleen spanningsopbouw en conflicten in de natuursferen, maar spanningsopbouw en conflicten in natuur/cultuurverstrengelde sferen op planetaire schaal.

- dit is ongekend, niet alleen in de mensengeschiedenis, maar misschien zelfs wel in de totale evolutie van de aarde: eerdere massa-extincties hebben immers nooit die cultuurfactor gekend.