We kunnen een discrepantie constateren tussen ‘de wetmatigheden die de planeet aarde momenteel volgt’ en onze voorkeuren omtrent een gewenste aarde. De paradox is dat de planeet Aarde precies het onheilspellend pad volgt dat niet onze voorkeur (gewenste heil) heeft terwijl wij dat pad toch aan het veroorzaken zijn als belangrijkste invloedsfactor op de planeet.
Onze macht is gekeerd in zijn tegendeel. We raken onder-hevig aan onze over-machtige geologische sterke krachten. De macht van de mensheid was om zijn per definitie gebrekkigheid (Bernard Stiegler) aan te vullen met exogene hulpmiddelen en energie uit de natuur. Dit was in zekere zin een succes, dat heeft er toe geleid dat we inmiddels een geologische kracht van formaat zijn geworden in planetaire overshoot, waaraan we nu meer en meer onder-hevig raken. Zo zijn we onderhevig geraakt aan onze eigen overmacht.
De relatie tussen de twee bovenstaande alinea’s kunnen we inzien met behulp van het nuttige concept van Chakrabarty om te spreken van 2 geschiedenissen die nu verweven raken (door op elkaar te botsen, vanuit menselijk perspectief gezien). Enerzijds de wereldgeschiedenis en anderzijds de geologische aardegeschiedenis. Chakrabarty maakt daarbij een functioneel conceptueel onderscheid tussen ‘macht’ en ‘kracht’, waarbij hij het woord ‘macht’ reserveert voor de wereldgeschiedenis en het woord ‘kracht’ voor de aardegeschiedenis. Vervolgens kunnen we dat betrekken op hun interne en onderlinge nu snel verschuivende machts-&krachtsverhoudingen.
Die wereldgeschiedenis is een evolutionair samengaan tussen wezenlijke biologische kenmerken van de mens (waaronder een grote mate van dissipativiteit) en culturele kenmerken (waaronder een gegroeide technosfeer). Dissipativiteit en technosfeer, samen nu de 'grootste geofysische kracht', hangen onlosmakelijk met elkaar samen via de wereldgeschiedenis, ofwel via de bio-cultuurgeschiedenis.
Deze geschiedenis is een pad gegaan dat nu oploopt tegen de kracht van de geologische geschiedenis. Het is altijd al een ambivalente en conflictueuze geschiedenis geweest zo kunnen we bespeuren uit bijvoorbeeld mythische verhalen, het boek ‘Vrede en Oorlog’ van Jonathan Holslag, uit archeologisch onderzoek, in referentie met onze eigen lichamelijke ervaring die basis is van en voor onze kennis van ‘de wereld’. Ook de geologische aardegeschiedenis staat in referentie met onze lichamelijke ervaringskennis, want de gehele kosmos staat daarmee in referentie (Whitehead, Maine de Biran, Maurice Merleau-Ponty).
Zie ook: https://www.environmentandsociety.org/sites/default/files/2016_i2_final.pdf
waaruit geciteerd:
“Als we eenmaal het wetenschappelijke bewijs hebben geaccepteerd dat menselijke activiteiten de atmosferische patronen en geochemische cycli van de aarde opnieuw vormgeven, betoogt hij [Chakrabarty] , zijn we gedwongen te erkennen dat mensen collectief een geofysische kracht zijn geworden die in staat is om de loop van het klimaat voor miljoenen jaren te bepalen. Een kracht van deze omvang is als de cyanobacteriën die meer dan 2,5 miljard jaar geleden zuurstof in onze atmosfeer inademden, waardoor het leven zoals wij dat kennen mogelijk werd, of de asteroïde die 66 miljoen jaar geleden het uitsterven van de dinosaurussen veroorzaakte.”
“Chakrabarty's latere werk over de samengevoegde geschiedenissen van kapitalisme en klimaat merkt bovendien op dat antropogene klimaatverandering de botsing in beeld brengt van drie onvergelijkbare geschiedenissen - van aardsystemen, van leven en evolutie op aarde, en van de meer recente industriële beschaving …”
“Als de opwarming van de aarde en een zesde uitsterving in de komende paar eeuwen plaatsvinden, dan zal een tijdperk een te lage categorie in de hiërarchie [van het geologische tijdschema] lijken.”
“Klimaatverandering is geen probleem dat los van het algemene complex van ecologische problemen moet worden bestudeerd waarmee mensen nu op verschillende schalen worden geconfronteerd - van het lokale tot het planetaire - waardoor nieuwe conflicten ontstaan en oude tussen en binnen naties worden verergerd. Er is geen enkele wondermiddel die alle problemen in één keer oplost; niets dat werkt als de mantra van de overgang naar hernieuwbare energiebronnen om een gemiddelde stijging van 2°C van de oppervlaktetemperatuur van de planeet te voorkomen. Waar we voor staan, ziet er inderdaad uit als een slecht probleem, een probleem dat we misschien diagnosticeren, maar niet voor eens en voor altijd kunnen 'oplossen'.”
-
Google AI-overzicht vermeldt: De vier stellingen van Dipesh Chakrabarty, gepubliceerd in zijn essay "The Climate of History: Four Theses", stellen dat klimaatverandering de traditionele opdeling tussen de menselijke geschiedenis en geologische tijdschalen, en daardoor de concepten van heden, verleden en toekomst, ondermijnt, wat leidt tot een crisis in het historische denken. Hij betoogt dat het Antropoceen vereist dat we de relatie tussen menselijke en niet-menselijke schalen en de implicaties voor geschiedenis en politiek heroverwegen.
de vier stellingen uitgesplitst: 1. Klimaatverandering ondermijnt het traditionele denken over geschiedenis / Chakrabarty stelt dat historici in het verleden een onderscheid maakten tussen menselijke geschiedenis en de geologische tijd van de aarde. Klimaatverandering, die zowel menselijke als geologische processen omvat, doorbreekt dit onderscheid. 2. De menselijke en niet-menselijke tijdschalen worden samengevoegd / De vier stellingen benadrukken dat de klimaatcrisis de nauwe band tussen onze menselijke concepten van tijd (zoals verleden, heden, toekomst) en de zeer lange, geologische tijdschalen laat zien. 3. Het begrip geschiedenis moet opnieuw worden uitgevonden in het Antropoceen / In het licht van de klimaatverandering, gepresenteerd als het begin van het Antropoceen, moeten we nieuwe manieren vinden om over geschiedenis na te denken. Dit is nodig omdat onze huidige historische methoden niet toereikend zijn om de verwevenheid van menselijke en aardse cycli te begrijpen. 4. De klimaatcrisis is een politieke en filosofische uitdaging die heroverweging van het historische denken vereist / De vier stellingen leiden tot de conclusie dat de klimaatverandering niet alleen een wetenschappelijk of ecologisch probleem is, maar ook een diepe filosofische en politieke crisis. We moeten ons bewust worden van de gevolgen van menselijke activiteiten voor de hele planeet en de politieke en ethische implicaties ervan accepteren.
Reactie plaatsen
Reacties