We kunnen op hoofdlijnen twee typen natuur-cultuurverstrengeling onderscheiden.

Gezien de meest recente geopolitieke, sociotische en ecotische ontwikkelingen zien we over het algemeen de idealisten opschuiven naar meer realisme. Er is een relatie tussen die twee, rondom de kwestie: ondanks de reële verslechterende ontwikkelingen - wat rest ons nog zonder idealisme?

Angst is volgens de Duitse filosoof Karl Jaspers, in navolging van Kierkegaard, een objectloze emotie; vrees daarentegen heeft een object. Vrees heeft betrekking op min of meer concrete situaties of dingen of levende wezens, zoals bijvoorbeeld grote hoogten of spinnen of afkeuring door mensen. Angst zou in deze visie geen object hebben, het is met andere woorden niet duidelijk waarvoor men bang is; het gaat om een nameloze en onbestemde angst; men weet niet waar die over gaat. Het onderscheid tussen angst en vrees is relatief en gradueel. Veel objectloze angsten blijken bij nadere bestudering wel degelijk een object te hebben. We kunnen denken aan de bedreigingen die met klimaatverandering te maken hebben.

Hoe moet men energie overdracht, ofwel verandering (in dit geval Antropoceen-gerelateerde verandering betrekking hebbend op klima-ecoverandering), zich voorstellen, niet in fysische maar in metafysische termen, ofwel in termen van betekenis, betrokken op zin, specifiek in termen van heil dan wel onheil?

Antropos is antropos omdat ie antropos is. Dat maakt hem anders dan andere dieren omdat ie wordt gekenmerkt door twee posities: de centrische - en omdat hij antropos is, is dit niet anders dan de antropo-centrische positie -  en daarbovenop, zowel in samenwerking als in strijd met de centrische, de typisch enkel aan antropos gegeven excentrische positie. Die excentrische positie maakt de mens tevens bewust van zijn onvolmaaktheid, zijn menselijk tekort, brengt eventueel via gelegenheidsoorzaken ecocentrische vervreemding met zich mee (zoals we kunnen zien), en brengt (ver)ant-woordelijkheid met zich mee.

We zouden ons eens een fundamentele vraag kunnen stellen. We weten al sinds begin jaren 1970 dat er grenzen aan de groei zijn. Die grenzen worden gesteld door de planeet. Sindsdien is de groei op alle fronten alleen maar door gegaan; er zijn inmiddels zeven van de negen kritieke planetaire grenzen structureel overschreden; de overschrijdingen nemen alleen maar toe; enkele onomkeerbare kantelpunten zijn al bereikt, zoals de afsterving van koraal-ecosystemen en smeltprocessen waardoor onomkeerbare zeespiegelstijging; andere kantelpunten staan op het punt om gepasseerd te worden.

De stijging van atmosferisch CO2 is de laatste jaren gemiddeld 2,5 tot 3 ppm per jaar; we tikken eind mei 2026 de 433 ppm aan; de komende jaren zal dit stijgingspercentage naar verwachting aanhouden; wereldwijd daalt de broeikasgasuitstoot niet; er zijn meerdere oorzaken waardoor de opwarming nu versnelt; we falen collectief en de gevolgen zullen ongekend verschrikkelijk zijn.

de technologische 'vooruitgang', met alle energietoename erop en eraan, is kennelijk niet te stuiten, ondanks dat we onze energiebehoefte drastisch moeten minderen, willen we onze klimaatdoelstellingen halen.Ik kan het niet anders zien: we zitten klem. We bevinden ons in het Fuiktijdperk.

Social Tipping Point (STP)

Het gaat snel met de socio-ecotische aftakeling, waarvan de mens zelf de aftakelaar is.

Willen we de doelstellingen van ‘Parijs’ halen, dan zullen we pijn moeten lijden: radicaal, drastisch en zeer snel stoppen met fossiele brandstoffen, minder comfort, minder welvaart, minder reizen, … . Doen we dat niet, dan zullen we een nog grotere pijn moeten lijden, alleen een beetje later, iets meer ten koste van komende generaties. Hoewel de energietransitie snel gaat, gaat deze toch niet snel genoeg. 'Parijs' en energietransitie hebben betrekking op slechts een deel van het probleem van planetaire overshoot, waarbij inmiddels zeven van de negen kritieke grenzen zijn overschreden.

De mensheid maakt door te gaan zoals ze gaat eventuele positieve transities en beleid in de loop van de tijd steeds minder constructief mogelijk. Het venster is zich rap aan het sluiten. Dat is de feitelijk gaande zeer krachtige onderstroom en die stroomt niet de goede kant op.