De rol en plaats van de filosofie t.o.v. de wetenschappen

Wetenschapsfilosofisch gezien hebben de vakwetenschappen zich gespecialiseerd:

1. naar een aantal (niet alle) diverse verschillende zijnsaspecten,
2. met kwesties rondom de methode die moet worden gebruikt,
3. met kwesties omtrent de grenzen van het gebied dat wordt bestreken
4. met kwesties naar de verhouding tot andere wetenschappen,

Om zo, historisch gezien, tot een bepaalde autonomie van de desbetreffende wetenschap te zijn gegroeid.

Hoe verhouden die gespecialiseerde meer of minder autonome vakwetenschappen zich nu tot de Antropocene kwesties? Er is immers nu een  integratie en overkoepeling nodig, tussen, op hoofdlijnen, de natuur- en de geesteswetenschappen, om enerzijds tot een Antropoceentheorie te kunnen komen en om anderzijds tot aanpakgerichte transformaties te kunnen komen.

De vraag is of de filosofie die overkoepelende, integrerende rol kan spelen. Dat hangt er vanaf of de filosofie al dan niet wordt gerekend tot de wetenschappen, in dit geval de geesteswetenschappen. Zo ja, dan kan zij die rol niet spelen want zij moet gezien blijven worden als wetenschap, terwijl het Antropoceen alle zijnsaspecten treft, dus ook de boven-wetenschappelijke en voor-wetenschappelijke. Wetenschap is abstrahering, en als filosofie als wetenschap wordt gezien, dan zien we de problematiek, want wetenschap is abstrahering. Terwijl we het over de volle concrete existentiële werkelijkheid hebben.

Maar misschien is de filosofie (of misschien beter gezegd wijsbegeerte, levensbeschouwing, metafysica) geen wetenschap, zowel methodisch gezien niet, als wat betreft begrenzing niet. Dan zou zij die overkoepelende rol wellicht wel kunnen spelen, maar dan zou zij niet tot de geesteswetenschappen moeten worden gerekend.

Het lijkt me op z’n minst een gerechtvaardigde en fundamentele vraag, ook omdat het alles te maken heeft met ook aan de wetenschappen ten grondslag liggende mens- en wereldbeelden en ervaringswerkelijkheid (aan beide ontkomen ze niet volgens Dooyeweerd, in de onlosmakelijke subject-objectrelatie):

moeten we de filosofie zien als een wetenschap of als boven-wetenschappelijk?